Monday, August 28, 2017

તો નદી કિનારે રહી શકો છો

તમે તરસને આગ ચાંપી આવ્યા છો ? તો, નદી કિનારે રહી શકો છો!
આખો મેઘમલ્હાર ઉથાપી આવ્યા છો ? તો, નદી કિનારે રહી શકો છો!

જળ વિષે જાણવાની તમને કોઈ જ જરૂર દૂર દૂર લગ ન જ હોય તો પણ,
ઘરનાં સૌ ઝળઝળિયાં કાપી લાવ્યા છો ? તો, નદી કિનારે રહી શકો છો!

આ પરમપવિત્ર ઉદાત્ત સુમંગલ મહાન રાષ્ટ્રનાં છત્રમાં રહેવા મળશે કિન્તુ,
તેગ ત્રિશુલ છરી ચપ્પા બરછી લાવ્યા છો ? તો, નદી કિનારે રહી શકો છો!

જીવન તમારું નિમિત્ત માત્ર છે ને જે કંઈ છે આજે એ સઘળું પરભવનું ફળ છે,
બસ! આટલું જ્ઞાન ગોખીગોખી આવ્યા છો ? તો, નદી કિનારે રહી શકો છો!


- મેહુલ મંગુબહેન, ૨૭ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭, અમદાવાદ

Wednesday, June 21, 2017

કૂવો

ઉપર દેખાતું હતું સહેજ ગોળ આકાશ ને એ સિવાય સર્વત્ર હતો ઘોર અંધકાર
ન કોઈ કોલાહલ, ન કોઈ ગતિ, ન કોઈ વમળ, ન કોઈ સંગતિ 
એ નાનકડા ગોળ આકાશમાં થતો કદી ફફડાટ અચાનક એ સિવાય કશું જ નહીં.
ને એક દિવસ ધબ્બ દઈને અથડાયું કશુંક 
અફાટ શાંતિ અચાનક બદલાઈ ગઈ ખળભળાટમાં
અવાજ અાવ્યો બુડબુડ...
ને જે અથડાયું હતું એ જ ખેંચાયુ ઉપરનાં સહેજ ગોળાકાર આકાશ તરફ
એમાંથી રેલાયું કંઈક ભીનું ભીનું મારી ઉપર
છેક ત્યારે મને ખબર પડી કે હું તો કૂવો છું....
ઉપરનું ખાલીખમ ગોળ આકાશ જ નહીં જળ છે મારી કને
એ દિવસે તારી ગાગર ભરાઈને હું જાણે સાગર થઈ ગયો
અમાપ અંધકાર તરત જ થઈ ગયો છૂમંતર
મળ્યુ મને હોવાપણું...
પછી મને વ્હાલ આવ્યુ... બહુ બધુ.
દિવાલનાં પત્થર મને વ્હાલા લાગ્યા
એનાં બાકોરાંઓમાં ભરાઈ રહેલા દેડકાઓ..ગરોળીઓ..ઘો..સાપોલિયા વ્હાલા લાગ્યા
કાયમ સ્થિર દેખાતા આકાશમાં છેક હવે દેખાવા માંડયા દોડપકડ રમતાં વાદળા
ખળખળ કરતાં જળને, કરોળિયાઓને, ફૂટતાં પરપોટાઓને, 
દૂર દેખાતાં સુગરીનાં માળાને...દિવાલ તોડીને ઉગી રહેલા પીંપળાને વ્હાલ કર્યુ મેં
મને મજા પડી...બહુ મજા પડી..અર્થ મળ્યાની મજા.
પણ પછી ધીમે ધીમે ઓસરવા માંડયું બધું
માંડ ભીનાશનું સુખ પામેલો હું પેલા ગોળાકાર આકાશમાંથી 
ફરી પટકાશે ધબ્બ દઈને તારી ગાગર એની રાહ જોતો રહ્યો
ને તું મારું જળ લઈને ગઈ તે ગઈ જ
જળ હોવાનો અર્થ તો મળ્યો છે પણ જળને ગાગરની તરસ હોય છે એ કોને કહું ?
કૂવાને કાંઠો નહીં પામી શકવાનો અભિશાપ હોય છે કોને કહું ?
સુરજ ઘડીક આવે છે માથે એ એમ જ રહેતો હોય તો કેવું સારુ
ઝટ સુકાઈ જાય સઘળું તો આ ગાગરનો ઈંતઝાર પણ છૂટે.

- મેહુલ મંગુબહેન, 20 જૂન 2017, અમદાવાદ

Monday, November 7, 2016

કુતરા જેવી ઊંઘ

મધરાતે શેરીનું કુતરું રુવે તો એને છાનું રાખી શકાતું નથી, 
એની સાથે રુદન કરી શકાતું નથી, 
કેમકે સ્માર્ટફોનમાં સચવાયેલું આંસુ ઝટ દઈ બહાર નીકળે એમ શક્ય નથી.
છુપા નામે સેવ કરેલા નંબરનું લાસ્ટ અપડેટ જોઇને સેન્ટી થવા જેટલી સગવડ મળી શકે છે મધરાતે 
પણ એથી કઈ કુતરાનાં રુદનની તીવ્રતામાં લેશ ફરક પડતો નથી. 
અધવચ્ચે બુઝાઈ જતી બીડી જેવી આળસુ પથારીમાં પથરો થઇને પડ્યું હોય છે શરીર 
પણ એને મધરાતના અંધારામાં છાતી ફૂટતા કુતરા પર ફેંકી શકાતું નથી,
ફક્ત પડખા ઘસી શકાય છે પણ કૂતરાની જેમ છડેચોક પોક મૂકી શકાતી નથી કોઈ નામે.
ઘરર ઘરર ફરતા પંખાને જ ધારી લેવાનો છે ચાંદો 
ને નહિ શોધાયેલી કોઈ ભાષામાં લખવાનું છે નામ એના પર.
પંખાનાં અવાજ અને ઘડિયાળની ટકટક સાથે કાનનું તાદાત્મ્ય સાધીને 
પગથી માથા સુધી ઓઢી લેવાનો છે ધાબળો 
આંખો સદંતર કચ્ચીને કરી દેવાની છે બંધ 
બસ...હવે આવવામાં જ છે
સહેજ પરસેવો વળશે ને પરસેવાની ગંધ જશે નાકમાં 
કુતરાઓ એની મેળે થઇ જશે ચુપ 
બિસ્તરની કરચલીઓ લાગવા માંડશે મુલાયમ 
માથે ગોળ ફરતો ચાંદો હવે આવી જશે આગોશમાં અદ્દલ એ જ ખુશ્બુ સાથે
ને ઘડીક માટે આવી જશે કુતરા જેવી ઊંઘ પણ.

- મેહુલ મંગુબહેન, ૭ નવેમ્બર ૨૦૧૬, અમદાવાદ 

Saturday, September 3, 2016

कत्ल और कविता

कत्ल और कविता के बिच पल भर का फांसला होता है 
हत्या के लिए नहीं उठ पाते हाथ अक्सर कविता लिख लेते हैं !
हलक में जब गालियां घुट घुट कर मर जाती हैं तो वे गीत बन जाती है 
दरअसल जब जब मेरे भीतर कविता और कत्ल के बिच लड़ाई होती हैं  
पता नहीं क्यों हर बार कविता ही जीत जाती हैं 
हाँ मैं कुबूल करता हूँ मैंने मनसूबे रखे हैं 
मुट्ठियां भींच कर पसीने से तर कर रख है गुस्सा भी 
कई बार किया हैं महसूस की लब्ज़ बेकार हैं अब तो बस.... 
लेकीन हरबार कत्ल की साजिश दम तोड़ देती हैं
हरबार जित जाते हैं कविता के संस्कार 
वह की जिसमे कहा जाता है की विचार मृत्यहिन हैं 
सोच चाहे की क्तिनी भी बुरी क्यों न हो वो 
बुरी से बुरी भी क्यों न हो पर कत्ल करना उससे भी बुरा है 
वह की जो कहते रहते है आस अमर होती हैं 
हर रात बनी कत्ल की साजिश अखबार के पन्नो पर आके रुक जाती हैं 
जिस पर लिखा होता है
मेरा देश बदल रहा हैं 
आगे बढ़ रहा हैं !

- मेहुल मंगुबहन, अहमदाबाद  

Tuesday, July 26, 2016

ડાચુ

તમે સદીઓથી તમારું ડાચુ જોઈને થાકયા નથી મૂંછનાં વાળનાં સેટિંગથી કદી કંટાળ્યા નથી મેક-અપનાં માપ અને લિપસ્ટિકનાં શેડ્સથી તરબતર તમારા ડ્રોઈંગરૃમનું મિરર અહો કેટલું હેપ્પી ! ડેલીએ લટકતા આઈનાનો દોમ તો પરમ પવિત્ર સંસ્કૃતિનું પ્રકાશપુંજ સમ. વેદોથી લઈને ઉપનિષદો, બ્રાહ્મણગ્રંથોથી લઈને સ્મૃતિઓ-પુરાણોની લાલિમાથી લથપથ તમારો આ અરીસો હું અવળો ફેરવી દઉં ? હવે, તમને તમારો વાંસો દેખાય છે ? ગોરીચટ્ટ કે પછી ડાઘાડુઘીવાળી ગાંડ તમને દેખાય છે ? બસ, આ ઉઘાડી ગાંડ અને નાગો બરડો એ જ સત્ય છે. તમે એને જુઓ, જોયા જ કરો, જોયા જ કરો.... એમાં તમને દેખાશે ઈકોતેર પેઢીઓની ધરોહર એમાં તમને દેખાશે વૈતરણી પાર કરવા પકડવાનું પૂંછડુ, દેખાય છે ને ? હવે અરીસો સીધો કરીને ફરીથી જોઈ શકો છો તમારું ડાચુ તમને ખુદનાં ચહેરાને બદલે ગાંડ અને બરડો દેખાય તો હજી આપણે વાત કરી એમ છીએ અન્યથા હુંં અરીસો તમારા મોઢે મારીશ. - મેહુલ મંગુબહેન, 25 જુલાઈ 2016

Monday, May 16, 2016

कोई मुक्ति नहीं

कविताए अभिशाप होती हैं 
और कवि होने का अर्थ होता हैं अभिशापित होना !
वह छटपटाहट को छन्द में परिवर्तित कर देती हैं 
कुछ न कर पाने की बेबसी को पहना देती हैं लबझ के कपडे 
कविता के लिए उठी कलम में मजदूर के हाथ जितनी ताकत नहीं होती 
उसकी उंगलिओ में धान काटते किसान सी नजाकत नहीं होती 
क्यूंकि दरअसल वो कुछ पा नहीं सकती 
वह न कुछ पैदा कर सकती हैं न कुछ बना सकती हैं  
वो बस भागना चाहती हैं 
और तब तक भागते रहना चाहती हैं जब तक चीखो की गूँज खत्म न हो 
जब तक पूरे बदन से निकलती खू की खुशबु हवाओं में पिधल न जाए 
जब तक दूर दूर तक दिखने बंद न हो जाए अभिशापित इंसान !
मुझे अक्सर कविताओ पे गुस्सा आता हैं 
या फिर तरस या फिर कुछ भी !
अभिशापित होकर जीते रहना बुरा तो हैं 
पर इस अभिशाप से कमबख्त कोई मुक्ति भी तो नहीं !

- मेहुल मंगुबहन, १६ मई २०१६ अहमदाबाद 

Monday, April 4, 2016

भारत माता की जय

भारत माता की जय
भारत माता के पड़ोसियों की जय 
भारत माता के पड़ोसियों के पड़ोसियों की भी जय !
जिन्हें माँ की विशाल कोख में से फुटपाथ का कोना भी नसीब न हुआ  
जिन्हें उनके खुद के भारत से खदेड़ दिया गया अनजान इंडिया में 
भारत माता के उन नाजायज बच्चो की जय !

भारत माता के विकास कारखानों की जय जो अविरत चलते रहते हैं
कतरा कतरा खून, टुकड़ा टुकड़ा जमीं नोचते रहते हैं 
और जीते जागते इंसानों को बना देते सर झुका कर चलनेवाला मेमना !

शेर की खाल पहने चौपाल पर गला फाड़नेवाले भारत माता के मेमनों की जय 
उन मेमनों को लाठी-तलवार देनेवाले भारत माता के नेताओ की जय 
हत्याकांड को गौरव समझनेवाली और मेमनों को पूजनेवाली जनता की जय !

भाषणों से निकलती आग की जय
चुप्पी से दी जाती षडयांत्रिक सहमती की जय
बेकार नौजवानों की जय, जवानी फ़िक्र में गुजारनेवाली बेबस लडकियों की जय
प्रतिपल चीरहरण देखती राजसभा की जय
प्रतिपल चीरहरण सहती जनसभा की जय
देश का नक्शा देखने से पहले कुपोषित मर गए बच्चो की जय  
कभी तहसील से आगे नहीं गए उन ठहरे हुए पांवो की जय !

जिनके लब्ज़ पानी में कंकड़ सा भी काम नहीं दे सकते उन कविओ की जय
जिनकी शिक्षा गुलामी सिखाती हैं उन द्रोणाचार्यो की जय 
उस गुलामी से अंतिम गुमनामी में चले जानेवाले छात्रो की जय 
भारत माता के शाहुकारो की जय 
भारत माता के व्याजवहसीओ की जय
क़र्ज़ में डूबे गरीबो की जय
क़र्ज़ से उभरे अमीरो की जय
सलवा जुडूम की जय
बड़े बांधो की जय
उन बांधो से निकले जल से चलते कारखानों की जय
उन बांधो से उजड़े जंगल की जय
आदिवासिओ का बलिदान भी जिनके काम न आया उन तरसे गाँवो की जय !
आम्बेडकर को गालिया देनेवालो की जय 
उन गालियों को लब्ज़ देनेवालो की जय
गाँधी को गोली मारनेवालो की जय
और उस गोली में बारूद भरनेवालो की जय
सरदार के ऊँचे बूत की जय
मायावती के हाथियों की जय
बाल ठाकरे के स्मारक की जय
प्रधानमंत्री के सूट की जय
ओपोझिशन के तुत की जय
सारे फ़िल्मी नेताओ की जय
सारे राजकीय अभिनेताओ की जय

भारत माता के भगवे झंडे की जय
भारत माता के हरे झंडे की जय
भगवे-हरे के बिच पिसते रहते नीले - सफ़ेद रंगों की जय
और सभी रंगों में ईमान खोज्नेवालो की जय

जय बुलवाने का ठेका लेनेवालों की जय
जय बुलवाने के ठेकेदारों के धमकी दे सकते गुंडों की जय
जय बुलवाने के ठेकेदारों के जान ले सकते बड़े गुंडों की जय 
प्रात-भुलनीय नागपुर नरेश की जय और उनके हैदराबाद सन्निवेश की जय
दोनों भेष के भक्तो की जय 
देशद्रोहियो के ठप्पों की जय
देशभक्ति के प्रमाणपत्रो की जय
भारत माता की जय 
भारत माता के पड़ोसियों की जय 
भारत माता के पड़ोसियों के पड़ोसियों की भी जय !

- मेहुल मंगुबहन, अहमदाबाद - ०४ अप्रैल २०१६